بلاک چین و حمل و نقل دریایی -موسسه حقوقی داد و خرد

بلاک چین و حمل و نقل دریایی – ۱

بخش اول: بلاک چین چیست؟

تقریباً روزی نیست که در شبکه های اجتماعی، سایت های خبری و یا مطبوعات حرفی از بلاک چین به میان نیامده باشد. این را مدیون گردش سریع اطلاعات در دنیای امروز هستیم. بستر اصلی این گردش سریع اطلاعات، اینترنت است و روزگاری استفاده از اینترنت که امروز جز بدیهیات زندگی روزمره اکثر شهروندان محسوب می شود، به مانند بلاک چین در حد خبر یک روزنامه یا یک مجله علمی منتشر می شد.

بنابراین به سبب توجه ویژه ای که امروزه معطوف بلاک چین شده، در این مجموعه یادداشت به طور مختصر به تاثیر استفاده از بستر بلاک چین در حمل و نقل دریایی و صنایع وابسته به آن مثل بیمه های دریایی، فعالیت های بندرگاهی، عملیات کانتینری، قراردادها و اسناد حمل و … می پردازیم.

بلاک چین چیست؟

پیش از ورود به مبحث اصلی، بهتر است یک توضیح روشن و ملموس در مورد فن آوری بلاک چین ارائه شود. بلاک چین از دو کلمه Block (بلوک) و Chain (زنجیره) تشکیل شده و می توان گفت که زنجیره ای از بلوک هاست که هر کدام از این بلوک ها، شامل فهرستی از اطلاعات است. بلوک های موجود در یک زنجیره، به وسیله رمزنگاری امن به یکدیگر متصل شده و اثری از بلوک متصل به خود را به همراه لیست تراکنش ها و تاریخچه آنها به همراه دارند.

در نهایت مجموعه این بلوک ها یک دفتر کل از اطلاعات را تشکیل می دهد. یعنی به جای آنکه تمام اطلاعات و تراکنش ها در یک جا متمرکز شده و ثبت شوند، هر بخشی از آن در یکی از بلوک ها ثبت شده و به هنگام درخواست انجام تراکنش یا جابجایی اطلاعات، نسخه های مختلفی از این اطلاعات از منابع مختلف جمع آوری شده و منتقل می شود و در نهایت یک جابجایی مالی یا اطلاعاتی را به انجام می رساند.

مزایای بلاک چین چیست؟

۱. امنیت: هر قسمت از تراکنش و جابجایی، پیش از انجام و ثبت در فهرست اطلاعات (بلاک)، باید مورد تایید قرار گیرد. بعد از اینکه مورد تایید قرار گرفت، رمزنگاری می شود و به قسمت قبلی مرتبط با خود متصل می شود. علاوه بر این رمزنگاری که باعث افزایش ضریب امنیتی و کاهش ضریب نفوذ اشخاص سودجو می شود، همین امر که صرفا یک نسخه از این تراکنش در یک منبع مشخص متمرکز نشده و نسخه های بسیاری از آن در طول زنجیره بلوک ها موجود است کمک می کند تا اگر یکی از این فهرست های اطلاعاتی مورد دستبرد واقع شد یا به آن خدشه ای وارد شد، سایر نسخه ها از این نفوذهای سودجویانه یا خرابکارانه در امان بماند. این مسئله می تواند در مورد اطلاعات محرمانه و حساس دولتی و نظامی، تراکنش های مالی، رموز تجاری و … بسیار با اهمیت باشد.

۲. دقت و شفافیت: هر تغییری در اسناد و اطلاعات موجود در زنجیره بلوک ها، نیازمند تایید توسط تمام منابعی است که دارای نسخه قبلی این سند یا اطلاعات هستند و هر تغییری حتی کوچک، باید در تمامی نسخه های موجود دیگر اعمال شود. درنتیجه اطلاعاتی که در یک زنجیره بلوکی وجود دارد به نسبت آنچه که بر روی سیستم های کاغذی و یا متمرکز ثبت می شود، بسیار دقیق، به روز شده، شفاف و منسجم است. اگر قرار باشد در اطلاعات موجود در زنجیره، جعلی صورت بگیرد، تمام شرکت کنندگان در زنجیره و تمام منابع تامین کننده آن باید با هم تبانی کنند و این کار عملا امکانپذیر نیست، در نتیجه از هرگونه تقلب و خطا نیز جلوگیری می کند.

۳. سرعت: در جابجایی اطلاعات و تراکنش ها، معمولا یک گپ اعتمادی وجود دارد که باعث می شود روند انجام یک تراکنش با کندی روبرو شود. کاغذبازی، اخذ مجوزهای مختلف، سپردن تضامین متعدد و به طور کلی روال اداری انجام برخی امور گاهی می تواند روزها و هفته ها انجام یک تراکنش را به تاخیر بیاندازد. در بلاک چین، تمام افراد به طور همزمان و بدون فوت وقت، به تمام اطلاعات دسترسی دارند. در نتیجه بدون نیاز به واسطه دیگری (مثلا بانک)، به دلیل مشاهده سریع اسناد و تراکنش های قبلی، می توانند به سرعت تشخیص دهند که می توانند به طرف دیگر اعتماد کنند و جابجایی و تراکنش را تایید کنند یا خیر.

۴. هزینه کمتر: در بلاک چین، دست واسطه ها کوتاه شده، کاغذبازی و روال اداری به صفر رسیده و نیازی به طی کردن روندهای پرهزینه اعتمادسازی وجود ندارد. افراد با مشاهده اطلاعات دقیق و شفاف موجود در زنجیره بلوک ها، می توانند طرف مورد اعتماد خود را شناسایی کرده و بر همین اساس تراکنش را تایید کنند. این کار نه نیازی به پرداخت کارمزد دارد و نه مستلزم پرداخت هزینه های واسطه گری متعدد است.

در یادداشت بعدی به کاربرد بلاک چین در حمل و نقل دریایی می پردازیم.

دکتر کورش مجدزاده خاندانی

دپارتمان حقوق بازرگانی بین المللی و سرمایه گذاری خارجی